Trong cuộc cạnh tranh thu hút dòng vốn quốc tế, ưu đãi đầu tư không còn là yếu tố quyết định. Theo các chuyên gia, lợi thế lớn nhất của Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam (VIFC) phải đến từ một hệ thống thể chế hiện đại, minh bạch, ổn định và đủ năng lực đáp ứng các mô hình tài chính thế hệ mới.
Thể chế là nền móng để hình thành trung tâm tài chính quốc tế
Tại Hội thảo “VIFC-DN: Kiến tạo thể chế – Định hình dòng vốn thế hệ mới”, nhiều chuyên gia nhận định việc xây dựng Trung tâm Tài chính quốc tế không chỉ là câu chuyện về hạ tầng hay quy mô vốn, mà là quá trình thiết lập một “luật chơi” mới theo chuẩn mực toàn cầu.
Theo TS. Lê Minh Nghĩa, Chủ tịch Hiệp hội Tư vấn Tài chính Việt Nam (VFCA), kinh nghiệm từ những trung tâm tài chính hàng đầu như Singapore, Dubai hay Luxembourg cho thấy dòng vốn quốc tế luôn tìm đến những nơi có nền tảng pháp lý minh bạch, cơ chế quản trị hiện đại, hệ thống giải quyết tranh chấp hiệu quả và khả năng thích ứng nhanh với các mô hình tài chính mới.
Ông cho rằng, trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng GDP bình quân trên 10% giai đoạn 2026 – 2030, Trung tâm Tài chính quốc tế không chỉ phục vụ riêng một địa phương mà sẽ trở thành động lực chiến lược của nền kinh tế, góp phần thu hút các quỹ đầu tư quốc tế, nguồn vốn gián tiếp và những dòng vốn mới phục vụ phát triển.
Tuy nhiên, từ chủ trương đến thực tiễn luôn tồn tại khoảng cách. Điều quyết định thành công sẽ là khả năng xây dựng một hệ thống thể chế đủ sức cạnh tranh với các trung tâm tài chính trong khu vực.
Cạnh tranh bằng chất lượng thể chế thay vì ưu đãi
Đồng quan điểm, PGS.TS Trần Đình Thiên, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam, nhận định việc phát triển VIFC mở ra cơ hội để Việt Nam bước vào một sân chơi hoàn toàn mới, nơi năng lực cạnh tranh không còn dựa trên lao động giá rẻ hay các chính sách ưu đãi truyền thống.
Theo ông, một trung tâm tài chính quốc tế không đơn thuần là một khu đô thị hay tổ hợp văn phòng hiện đại mà là cả một hệ sinh thái vận hành theo chuẩn mực quốc tế, với hệ thống pháp lý, quản trị và thực thi hiệu quả.
Kinh nghiệm từ Hồng Kông, Singapore hay Thượng Hải cho thấy điều giữ chân nhà đầu tư không phải là mức ưu đãi thuế, mà chính là niềm tin vào pháp luật, cơ chế trọng tài độc lập và khả năng bảo vệ quyền lợi của các chủ thể tham gia thị trường.
Hành lang pháp lý mới cho dòng vốn thế hệ mới
Theo TS. Nguyễn Đức Hiển, Phó Trưởng Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương, nhu cầu hoàn thiện thể chế càng trở nên cấp bách khi nền kinh tế Việt Nam cần lượng vốn rất lớn cho giai đoạn phát triển tiếp theo.
Ước tính trong giai đoạn 2026 – 2030, tổng nhu cầu vốn của nền kinh tế lên tới khoảng 38,5 triệu tỷ đồng, trong khi khu vực nhà nước chỉ có khả năng đáp ứng khoảng 8,3 – 8,5 triệu tỷ đồng. Phần còn lại, khoảng 20,4 triệu tỷ đồng, sẽ phải huy động từ doanh nghiệp, thị trường vốn, tín dụng và các nguồn lực quốc tế.
Trong bối cảnh đó, Trung tâm Tài chính quốc tế được kỳ vọng trở thành một kênh huy động vốn mới, giúp giảm áp lực lên hệ thống tín dụng truyền thống và mở rộng khả năng tiếp cận các nguồn vốn toàn cầu.
Để đạt được mục tiêu này, Việt Nam cần nhanh chóng hoàn thiện khung pháp lý cho các lĩnh vực tài chính mới như fintech, blockchain, tài sản số hay token hóa tài sản. Đây là những lĩnh vực khó có thể quản lý bằng các quy định truyền thống.
Các chuyên gia cũng cho rằng việc triển khai cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) với quy mô đủ lớn sẽ tạo điều kiện để doanh nghiệp đổi mới sáng tạo, đồng thời vẫn bảo đảm kiểm soát rủi ro cho hệ thống tài chính. Nếu quá thận trọng, Việt Nam có thể đánh mất cơ hội cạnh tranh; ngược lại, nếu mở cửa thiếu kiểm soát sẽ làm gia tăng nguy cơ mất an toàn thị trường.
Xây dựng “luật chơi” đủ sức tạo niềm tin cho nhà đầu tư
Ở góc độ hoàn thiện chính sách, TS. Nguyễn Đình Cung đề xuất Việt Nam cần nghiên cứu ban hành một đạo luật riêng về Trung tâm Tài chính quốc tế, đi kèm cơ chế phân cấp mạnh hơn cho bộ máy điều hành và mô hình giám sát độc lập, chuyên nghiệp.
Theo các chuyên gia, khái niệm “thể chế vượt trội” không chỉ dừng ở các chính sách ưu đãi mà phải được thể hiện bằng một hệ thống quản trị minh bạch, quy trình giải quyết tranh chấp hiệu quả và khả năng thực thi nhanh chóng, nhất quán.
Đại diện nhiều nhà đầu tư quốc tế cũng cho biết họ có thể chấp nhận rủi ro từ biến động thị trường, nhưng luôn đặt sự ổn định của chính sách và tính dự báo của môi trường pháp lý lên hàng đầu. Một hành lang pháp lý rõ ràng, minh bạch và có khả năng triển khai ngay sau khi cấp phép sẽ là yếu tố quan trọng giúp Việt Nam nâng cao sức hấp dẫn đối với dòng vốn toàn cầu.
Thể chế hiện đại sẽ quyết định vị thế của VIFC
Trong bối cảnh các quốc gia đều cạnh tranh để thu hút nguồn vốn quốc tế, hạ tầng hiện đại, quy mô thị trường hay các gói ưu đãi chỉ tạo ra lợi thế ban đầu. Yếu tố quyết định vẫn là chất lượng thể chế và mức độ tin cậy của môi trường đầu tư.
Khi Việt Nam xây dựng được một hệ thống pháp lý theo chuẩn mực quốc tế, bảo đảm tính minh bạch, ổn định và khả năng bảo vệ quyền lợi của nhà đầu tư, Trung tâm Tài chính quốc tế sẽ có nền tảng để trở thành điểm đến của các dòng vốn thế hệ mới.
Đây không chỉ là bước tiến trong phát triển thị trường tài chính mà còn là động lực quan trọng góp phần hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng nhanh, bền vững và nâng cao vị thế của Việt Nam trên bản đồ tài chính khu vực và thế giới.