Chỉ trong chưa đầy hai tháng, ngành kinh doanh kim cương tại Việt Nam đã trải qua biến động chưa từng có. Từ những tranh cãi xoay quanh mã số định danh trên kim cương được khơi nguồn từ các buổi livestream của bà Nguyễn Phương Hằng, đến vụ án buôn lậu hơn 28.000 viên kim cương trị giá khoảng 280 tỷ đồng, toàn bộ thị trường rơi vào “cơn địa chấn” làm lung lay niềm tin của người tiêu dùng và đặt ra nhiều câu hỏi về tính minh bạch của ngành đá quý.
Livestream khởi nguồn cho làn sóng rút vốn khỏi thị trường kim cương
Cuối tháng 5/2026, thị trường kim cương bất ngờ trở thành tâm điểm khi bà Nguyễn Phương Hằng liên tục livestream, đặt nghi vấn về việc một số cửa hàng kinh doanh đá quý bán sản phẩm không trùng khớp với mã số khắc laser trên viên kim cương – yếu tố được xem là “chứng minh thư” của mỗi viên đá quý.
Thông tin nhanh chóng lan truyền trên mạng xã hội, tạo nên làn sóng hoang mang trong giới đầu tư và người sở hữu kim cương.
Tại TP.HCM, nhiều khách hàng đồng loạt mang trang sức đến các cửa hàng yêu cầu bán lại hoặc thu hồi vốn. Lượng giao dịch đột biến khiến nhiều doanh nghiệp kinh doanh đá quý gặp áp lực thanh khoản nghiêm trọng.
Hàng loạt thương hiệu trong ngành như Long Ngọc Luxury, Tâm Luxury, Helia… phải tạm dừng hoạt động hoặc ngừng chính sách thu mua để kiểm soát dòng tiền. Chỉ khi đại diện Kim Lý Jewelry lên tiếng khẳng định hoạt động kinh doanh vẫn diễn ra bình thường, thị trường mới phần nào ổn định trở lại.
Tuy nhiên, cú sốc thực sự vẫn còn ở phía sau.
TS. Nguyễn Trí Hiếu cảnh báo: Giấy kiểm định kim cương không hề chứng nhận giá trị viên đá.
Đại án buôn lậu 28.000 viên kim cương khiến niềm tin sụp đổ
Đầu tháng 7/2026, cơ quan chức năng triệt phá đường dây buôn lậu hơn 28.000 viên kim cương, với doanh thu ước tính khoảng 280 tỷ đồng.
Điều khiến thị trường chấn động hơn cả là việc một nguyên Giám đốc PNJ Lab – đơn vị giám định kim cương uy tín tại Việt Nam – bị cáo buộc liên quan đến việc hợp thức hóa hồ sơ cho lượng lớn kim cương nhập lậu.
Trong ngành đá quý, giấy chứng nhận của các tổ chức như GIA hay các phòng giám định được công nhận được xem là “tấm hộ chiếu” xác nhận nguồn gốc và đặc tính của viên kim cương.
Khi chính những người làm công tác giám định bị nghi tiếp tay cho việc “tẩy trắng” giấy tờ, niềm tin vốn là nền tảng của thị trường gần như bị phá vỡ.
Đây được xem là cú đánh mạnh nhất vào ngành kim cương Việt Nam trong nhiều năm qua.
Vì sao kim cương không phải là kênh đầu tư sinh lời?
Trong khi giá vàng liên tục lập các mốc cao mới trong năm 2026, giúp nhiều nhà đầu tư ghi nhận mức sinh lời đáng kể, thì người nắm giữ kim cương lại đối mặt thực tế hoàn toàn trái ngược.
Theo chuyên gia kinh tế TS. Nguyễn Trí Hiếu, nhiều người vẫn nhầm tưởng kim cương và vàng đều là tài sản tích trữ, nhưng thực tế bản chất của hai loại tài sản này hoàn toàn khác nhau.
Vàng là tài sản được tiêu chuẩn hóa trên phạm vi toàn cầu, có thanh khoản rất cao và mức chênh lệch mua bán tương đối thấp.
Trong khi đó, giá trị kim cương phụ thuộc vào nhiều yếu tố như:
- Trọng lượng (Carat)
- Màu sắc (Color)
- Độ tinh khiết (Clarity)
- Giác cắt (Cut)
Đây là bộ tiêu chuẩn 4C mà phần lớn người mua thông thường rất khó tự đánh giá.
Ngoài ra, giá kim cương còn chịu ảnh hưởng bởi bảng giá Rapaport – một hệ thống định giá do tổ chức tư nhân xây dựng chứ không phải chuẩn giá quốc tế mang tính bắt buộc.
Theo TS. Nguyễn Trí Hiếu, chính sự bất cân xứng về thông tin này khiến các cửa hàng bán lẻ có thể cộng biên lợi nhuận rất lớn, thậm chí cao hơn nhiều lần giá nhập.
Kết quả là ngay khi khách hàng hoàn tất giao dịch, viên kim cương có thể mất từ 30-50% giá trị nếu bán lại.
Khác với vàng, kim cương cũng không thể chia nhỏ để giao dịch, khiến tính thanh khoản thấp hơn rất nhiều.
Khủng hoảng của Việt Nam phản ánh xu hướng đi xuống của ngành kim cương toàn cầu
Theo các chuyên gia, những biến động tại Việt Nam chỉ là một phần của bức tranh lớn hơn đang diễn ra trên thị trường kim cương thế giới.
Trong nhiều thập kỷ, giá trị kim cương tự nhiên được duy trì nhờ chiến lược kiểm soát nguồn cung của tập đoàn De Beers cùng chiến dịch truyền thông nổi tiếng “A Diamond is Forever”.
Tuy nhiên, mô hình này đang chịu áp lực lớn bởi:
- nguồn cung kim cương tổng hợp tăng mạnh;
- nhu cầu tiêu dùng toàn cầu suy giảm;
- thị trường giao dịch quốc tế giảm thanh khoản.
Tại Surat (Ấn Độ) – trung tâm chế tác kim cương lớn nhất thế giới – nhiều cơ sở đã phải thu hẹp hoạt động.
Ở Antwerp (Bỉ), kim ngạch giao dịch kim cương cũng giảm mạnh so với giai đoạn đỉnh cao.
Ngay cả Anglo American – tập đoàn mẹ của De Beers – cũng đã ghi nhận khoản suy giảm giá trị tài sản nhiều tỷ USD và đang tìm phương án tái cấu trúc hoạt động kinh doanh kim cương.
Điều này cho thấy ngành kim cương toàn cầu đang bước vào giai đoạn điều chỉnh sâu sau nhiều thập kỷ tăng trưởng.
Người mua kim cương cần lưu ý điều gì?
Trước bối cảnh thị trường còn nhiều biến động, TS. Nguyễn Trí Hiếu khuyến nghị người tiêu dùng cần đặc biệt thận trọng khi giao dịch:
- Không nên mua kim cương với mục đích đầu tư ngắn hạn hoặc “lướt sóng” kiếm lời.
- Chỉ giao dịch tại các doanh nghiệp có uy tín, đầy đủ hóa đơn và chứng nhận kiểm định.
- Luôn đối chiếu mã số laser trên viên kim cương với giấy chứng nhận.
- Không mua hàng trôi nổi hoặc qua các kênh trực tuyến không rõ nguồn gốc.
- Cảnh giác với các chương trình quảng cáo tạo áp lực phải mua ngay vì “giá sẽ tăng”.
Đặc biệt, chuyên gia lưu ý rằng giấy kiểm định chỉ xác nhận đặc tính vật lý của viên kim cương, không phải giấy cam kết giá trị tài sản hay lợi nhuận đầu tư.
Bài học sau “cơn địa chấn” của thị trường kim cương
Những diễn biến liên tiếp trong năm 2026 đã cho thấy ngành kinh doanh kim cương đang đối mặt với phép thử lớn về tính minh bạch và niềm tin của khách hàng.
Từ các tranh cãi về mã số định danh, làn sóng rút vốn, cho đến đại án buôn lậu hàng chục nghìn viên kim cương, thị trường đã bộc lộ nhiều khoảng trống trong công tác quản lý, giám định và kiểm soát nguồn gốc sản phẩm.
Đối với người tiêu dùng, đây cũng là lời nhắc rằng kim cương nên được nhìn nhận chủ yếu như một sản phẩm trang sức và giá trị thẩm mỹ, thay vì coi là kênh đầu tư an toàn hay công cụ tích sản tương tự vàng. Trong bối cảnh thị trường còn nhiều biến động, sự minh bạch về nguồn gốc, kiểm định độc lập và chính sách thu mua của doanh nghiệp sẽ là những yếu tố quyết định để khôi phục niềm tin và hướng tới sự phát triển bền vững của ngành kim cương Việt Nam.