Từ mục tiêu 50.000 căn nhà ở xã hội đến chiến lược giữ chân người lao động và nâng tầm sức cạnh tranh của siêu đô thị
Không chỉ giải quyết bài toán an sinh, phát triển nhà ở xã hội cho thuê đang được TP.HCM xác định là một chiến lược dài hạn nhằm giữ chân nguồn nhân lực, nâng cao năng lực cạnh tranh và kiến tạo mô hình đô thị hiện đại. Mục tiêu xây dựng 50.000 căn nhà ở xã hội cho thuê đến năm 2030 được kỳ vọng sẽ mở ra bước chuyển từ tư duy “sở hữu nhà” sang bảo đảm quyền tiếp cận chỗ ở cho mọi người dân.
Sau 4 bài viết phản ánh thực trạng người lao động chật vật tìm chỗ ở, xu hướng chuyển dịch từ bán sang cho thuê, những rào cản khiến doanh nghiệp chưa mặn mà đầu tư và các nút thắt cần tháo gỡ, bức tranh về thị trường nhà ở cho thuê tại TP.HCM đã hiện lên rõ nét. Vấn đề đặt ra lúc này không còn là có nên phát triển nhà ở cho thuê hay không, mà là làm thế nào để biến phân khúc này trở thành một trụ cột trong chiến lược phát triển đô thị.
Giữ chân người lao động để giữ sức bật của nền kinh tế
TP.HCM nhiều năm qua luôn là trung tâm kinh tế lớn nhất cả nước, thu hút hàng trăm nghìn lao động nhập cư mỗi năm. Đây là lực lượng đóng vai trò quan trọng trong hoạt động của các khu công nghiệp, khu chế xuất, doanh nghiệp sản xuất, thương mại và dịch vụ.
Tuy nhiên, theo thống kê của Hiệp hội Bất động sản TP.HCM (HoREA), hiện thành phố có khoảng 1,4 triệu người đang thuê trọ trong gần 560.000 phòng cho thuê, phần lớn là các khu trọ nhỏ lẻ, thiếu hạ tầng, tiện ích và không gian sống chất lượng. Trong khi đó, Sở Xây dựng TP.HCM ước tính có khoảng 974.000 người có nhu cầu về nhà ở xã hội trong giai đoạn tới.
Khoảng cách giữa nhu cầu thực tế và nguồn cung phù hợp đang trở thành áp lực lớn đối với sự phát triển của thành phố. Khi người lao động phải dành phần lớn thu nhập để thuê trọ hoặc liên tục thay đổi nơi ở, doanh nghiệp cũng đối mặt với tình trạng biến động nhân sự, gia tăng chi phí tuyển dụng và đào tạo.
Nhiều chuyên gia nhận định, đầu tư vào nhà ở cho thuê không chỉ là chính sách an sinh mà còn là khoản đầu tư trực tiếp cho năng lực cạnh tranh của nền kinh tế đô thị. Muốn giữ được dòng chảy đầu tư và nguồn nhân lực chất lượng, TP.HCM cần trước hết giải được bài toán “an cư” cho người lao động.
Thay đổi tư duy: Nhà thuê cũng là “an cư”
Theo ông Lê Hữu Nghĩa, Tổng giám đốc Công ty Lê Thành, đã đến lúc cần thay đổi quan niệm “phải sở hữu nhà mới là an cư”. Trong bối cảnh giá bất động sản liên tục tăng cao, việc kỳ vọng mọi người lao động đều có thể mua nhà là điều khó khả thi.
Thay vào đó, điều người lao động cần là những căn hộ cho thuê có chất lượng, giá hợp lý, được quản lý chuyên nghiệp và được pháp luật bảo vệ quyền lợi.
Cùng quan điểm, ông Nguyễn Văn Lợi, Giám đốc Công ty Thiên Phát, đề xuất tăng tỷ trọng nhà ở xã hội cho thuê lên 60–80%, đồng thời triển khai mô hình “thuê trước – mua sau” để người lao động có thêm thời gian tích lũy tài chính trước khi sở hữu nhà.
Theo các doanh nghiệp, dự án nhà ở cho thuê cần được phát triển như một khu dân cư hoàn chỉnh, tích hợp trường mầm non, siêu thị, cửa hàng tiện ích, khu sinh hoạt cộng đồng và hệ thống quản lý vận hành chuyên nghiệp, thay vì chỉ xây dựng các khối nhà để ở.
Muốn phát triển bền vững phải xây dựng cả hệ sinh thái
Theo Chủ tịch HoREA Lê Hoàng Châu, TP.HCM cần xây dựng một hệ sinh thái phát triển nhà ở cho thuê đồng bộ thay vì chỉ hỗ trợ từng dự án riêng lẻ.
Hệ sinh thái này phải bao gồm quy hoạch quỹ đất, tín dụng ưu đãi, chính sách thuế, cải cách thủ tục đầu tư và cơ chế quản lý vận hành sau khi dự án hoàn thành.
Ở góc độ tài chính, HFIC kiến nghị nâng hạn mức cho vay ưu đãi, kéo dài thời gian hỗ trợ lãi suất để phù hợp với chu kỳ thu hồi vốn dài của các dự án nhà ở cho thuê.
Trong khi đó, đại diện Ngân hàng Nhà nước khu vực 2 cho rằng khi khung pháp lý được hoàn thiện và có cơ chế huy động nguồn vốn dài hạn, các tổ chức tín dụng sẽ có điều kiện mở rộng nguồn vốn cho phân khúc này.
Về quy hoạch, nhiều chuyên gia đề xuất phát triển nhà ở cho thuê gắn với hệ thống giao thông công cộng, khu công nghiệp, khu công nghệ cao và các trung tâm việc làm nhằm giảm chi phí đi lại, nâng cao chất lượng sống và tăng hiệu quả sử dụng hạ tầng đô thị.
TP.HCM hướng đến mô hình đô thị lấy người dân làm trung tâm
Lãnh đạo TP.HCM nhiều lần khẳng định mục tiêu phát triển nhà ở xã hội không đơn thuần là hoàn thành chỉ tiêu về số lượng căn hộ mà hướng tới xây dựng chính sách an sinh bền vững, giúp người lao động ổn định cuộc sống, doanh nghiệp giữ chân nhân lực và thành phố nâng cao sức hút đầu tư.
Theo Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Văn Được, chính quyền sẽ tiếp tục cải cách thủ tục hành chính, chuẩn bị quỹ đất và tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp nhằm đẩy nhanh các dự án nhà ở xã hội, đặc biệt là nhà ở cho thuê.
Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Văn Sinh cũng đề nghị TP.HCM phát huy vai trò đầu tàu trong việc xây dựng mô hình phát triển nhà ở xã hội mới, gắn quy hoạch nhà ở với khu công nghiệp, khu kinh tế, hệ thống giao thông và các vùng phát triển chiến lược.
Theo các chuyên gia, thành công của một chương trình phát triển nhà ở trong tương lai sẽ không chỉ được đo bằng số lượng căn hộ được bán, mà còn ở khả năng giúp người dân tiếp cận chỗ ở ổn định với chi phí phù hợp.
Nhà ở cho thuê sẽ trở thành hạ tầng của tăng trưởng
Nếu giao thông là hạ tầng kết nối dòng chảy kinh tế thì nhà ở chính là hạ tầng giữ chân con người. Một đô thị muốn phát triển bền vững không thể chỉ mở rộng khu công nghiệp, trung tâm tài chính hay hạ tầng giao thông mà bỏ quên nhu cầu an cư của lực lượng lao động.
Mục tiêu xây dựng 50.000 căn nhà ở xã hội cho thuê đến năm 2030 vì thế không chỉ là một chỉ tiêu trong chương trình phát triển nhà ở, mà còn là bước khởi đầu để hình thành thị trường nhà ở cho thuê chuyên nghiệp, nơi Nhà nước giữ vai trò kiến tạo, doanh nghiệp là chủ thể đầu tư, hệ thống tài chính cung cấp nguồn vốn dài hạn và người dân được tiếp cận chỗ ở phù hợp với khả năng chi trả.
Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Văn Được phát biểu tại một hội nghị.
Kết luận
Sau hành trình phân tích từ thực trạng, rào cản đến giải pháp, có thể thấy nhà ở cho thuê không còn là lựa chọn mang tính tình thế mà đang trở thành chiến lược phát triển đô thị của TP.HCM. Khi các điểm nghẽn về quỹ đất, vốn, thủ tục và chính sách được tháo gỡ đồng bộ, nhà ở cho thuê sẽ trở thành nền tảng của hệ thống an sinh hiện đại, góp phần giữ chân nguồn nhân lực, nâng cao sức cạnh tranh và mở ra mô hình phát triển bền vững cho siêu đô thị lớn nhất cả nước trong nhiều thập niên tới.