Ba thập kỷ phát triển đã đưa Khu kinh tế Dung Quất từ một vùng ven biển còn nhiều khó khăn trở thành trung tâm công nghiệp trọng điểm của Việt Nam. Hành trình ấy không chỉ được tạo nên bởi những dự án quy mô lớn hay dòng vốn đầu tư hàng tỷ USD, mà còn bắt nguồn từ tư duy phát triển dài hạn, trong đó quy hoạch chiến lược và đầu tư hạ tầng đồng bộ luôn được xác định là nền tảng cốt lõi.
Ngày nay, Dung Quất không chỉ là đầu tàu kinh tế của Quảng Ngãi mà còn đang từng bước hiện thực hóa mục tiêu trở thành trung tâm công nghiệp, đô thị, dịch vụ, logistics, lọc hóa dầu và năng lượng của khu vực miền Trung.
Quy hoạch chiến lược tạo nền móng cho sự bứt phá
Ngay từ những ngày đầu xây dựng, Ban Quản lý Khu kinh tế Dung Quất và các Khu công nghiệp Quảng Ngãi đã kiên định với quan điểm phát triển “quy hoạch đi trước, hạ tầng mở đường”. Đây là định hướng xuyên suốt, tạo tiền đề để khu kinh tế phát triển theo hướng hiện đại, bền vững và có tầm nhìn dài hạn.
Từ Quy hoạch chung Khu công nghiệp Dung Quất được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt năm 1996, hệ thống quy hoạch liên tục được cập nhật, điều chỉnh để phù hợp với tốc độ phát triển kinh tế và yêu cầu hội nhập.
Một dấu mốc quan trọng là Quyết định số 168/QĐ-TTg ngày 28/2/2023 phê duyệt điều chỉnh tổng thể Quy hoạch chung xây dựng Khu kinh tế Dung Quất đến năm 2045. Quy hoạch mới mở rộng đáng kể không gian phát triển, định hướng Dung Quất trở thành khu kinh tế tổng hợp đa ngành, đa lĩnh vực, giữ vai trò trung tâm công nghiệp, đô thị và dịch vụ của miền Trung.
Đến nay, Ban Quản lý đã hoàn thành và công bố 9/11 quy hoạch phân khu theo quy hoạch chung mới. Đây được xem là cơ sở pháp lý quan trọng để triển khai hàng loạt dự án đầu tư chiến lược trong giai đoạn tới.
Việc quy hoạch được triển khai theo hướng tích hợp giữa công nghiệp, đô thị, logistics, dịch vụ và hạ tầng xã hội đã tạo ra dư địa phát triển rộng lớn, đồng thời hình thành chuỗi liên kết giữa các ngành công nghiệp nền tảng như lọc hóa dầu, luyện kim, cơ khí, năng lượng và công nghiệp chế biến, chế tạo.
Hạ tầng đồng bộ tạo lợi thế cạnh tranh vượt trội
Nếu quy hoạch là “kim chỉ nam” thì hạ tầng chính là yếu tố hiện thực hóa tầm nhìn phát triển của Dung Quất.
Từ khi thành lập đến hết năm 2025, Khu kinh tế Dung Quất được bố trí khoảng 6.064 tỷ đồng từ ngân sách nhà nước để đầu tư hạ tầng khung. Nguồn vốn này đã góp phần hoàn thiện hệ thống giao thông nội khu, cấp điện, cấp nước, thoát nước, viễn thông và hạ tầng kỹ thuật tại các khu công nghiệp, đáp ứng yêu cầu của những dự án quy mô lớn.
Điểm nhấn nổi bật là hệ thống cảng nước sâu Dung Quất có khả năng tiếp nhận tàu trọng tải tới 200.000 DWT, tạo lợi thế đặc biệt trong vận chuyển hàng hóa, phát triển logistics và thúc đẩy hoạt động xuất nhập khẩu của khu vực miền Trung.
Song song với đầu tư hạ tầng kỹ thuật, công tác giải phóng mặt bằng, tái định cư và bảo vệ môi trường cũng được triển khai đồng bộ. Đến nay, 32 khu dân cư và khu tái định cư với khoảng 5.339 lô đất đã được đầu tư xây dựng, góp phần ổn định cuộc sống người dân trong vùng dự án.
Các khu công nghiệp đang hoạt động cũng được đầu tư hệ thống xử lý nước thải tập trung, bảo đảm yêu cầu về bảo vệ môi trường và phát triển bền vững.
Trong giai đoạn phát triển mới, tư duy quy hoạch tiếp tục được địa phương quán triệt. Tại cuộc họp ngày 20/5/2026 về điều chỉnh cục bộ Quy hoạch phân khu Khu công nghiệp phía Đông Dung Quất, lãnh đạo UBND tỉnh Quảng Ngãi nhấn mạnh việc hoàn thiện quy hoạch nhằm tháo gỡ điểm nghẽn hạ tầng, nâng cao hiệu quả thu hút đầu tư và mở rộng không gian phát triển cho các lĩnh vực công nghiệp, năng lượng và logistics.
Hạ tầng mở đường, dòng vốn đầu tư tăng tốc
Hiệu quả từ quy hoạch và hạ tầng được phản ánh rõ qua sức hút đầu tư ngày càng lớn của Dung Quất.
Đến tháng 5/2026, các khu kinh tế và khu công nghiệp do Ban Quản lý Khu kinh tế Dung Quất và các Khu công nghiệp Quảng Ngãi quản lý đã thu hút 441 dự án còn hiệu lực với tổng vốn đăng ký khoảng 423.431 tỷ đồng, tương đương gần 19,4 tỷ USD.
Trong đó có 63 dự án FDI với tổng vốn đăng ký khoảng 2,5 tỷ USD, vốn thực hiện lũy kế đạt khoảng 13,8 tỷ USD. Hiện đã có khoảng 349 dự án đi vào hoạt động sản xuất, kinh doanh, hình thành hệ sinh thái công nghiệp quy mô lớn và có tính liên kết cao.
Nhiều dự án động lực đã trở thành biểu tượng phát triển của Quảng Ngãi như Nhà máy Lọc dầu Dung Quất, Khu liên hợp sản xuất gang thép Hòa Phát Dung Quất, HD Hyundai Eco Vina, VSIP Quảng Ngãi cùng hàng loạt dự án trong lĩnh vực cơ khí, chế biến chế tạo, năng lượng, cảng biển và logistics.
Những dự án này không chỉ đóng góp lớn cho tăng trưởng kinh tế mà còn tạo hiệu ứng lan tỏa mạnh mẽ tới các ngành dịch vụ, thương mại và công nghiệp hỗ trợ.
Không gian công nghiệp tiếp tục mở rộng
Cùng với sự gia tăng của các dự án đầu tư, tỷ lệ lấp đầy tại nhiều khu công nghiệp đạt mức rất cao.
Khu công nghiệp Quảng Phú đạt tỷ lệ lấp đầy 100%, Hòa Bình đạt 99,3%, Phân khu công nghiệp Sài Gòn – Dung Quất đạt khoảng 99,1%, Khu công nghiệp Tịnh Phong đạt 98,2%, trong khi tỷ lệ lấp đầy bình quân của các khu công nghiệp đang hoạt động đạt khoảng 79%.
Để đáp ứng nhu cầu đầu tư trong giai đoạn mới, Quảng Ngãi đang tiếp tục triển khai các khu công nghiệp mới như VSIP II Quảng Ngãi và Khu công nghiệp Dung Quất, tạo thêm quỹ đất sạch nhằm thu hút các dự án công nghệ cao, công nghiệp xanh và các ngành sản xuất có giá trị gia tăng lớn.
Từ trung tâm công nghiệp đến cực tăng trưởng quốc gia
Nhờ hạ tầng ngày càng hoàn thiện, Dung Quất đã trở thành trung tâm công nghiệp lớn của Quảng Ngãi với các ngành chủ lực gồm lọc hóa dầu, luyện kim, cơ khí, công nghiệp chế biến, chế tạo, năng lượng và logistics.
Nếu năm 2005 khu kinh tế chỉ có 13 doanh nghiệp hoạt động thì đến tháng 5/2026 đã có 183 doanh nghiệp với 214 dự án đang sản xuất, kinh doanh.
Kim ngạch xuất khẩu tăng từ 22,3 triệu USD năm 2004 lên khoảng 2,525 tỷ USD năm 2025. Sản lượng hàng hóa thông qua cảng cũng tăng từ 7,48 triệu tấn năm 2010 lên 55,76 triệu tấn vào năm 2025.
Trong giai đoạn 2005-2025, các doanh nghiệp trong Khu kinh tế Dung Quất đã đóng góp khoảng 302.219 tỷ đồng vào ngân sách nhà nước, đồng thời tạo việc làm cho khoảng 81.800 lao động.
Những con số này cho thấy Dung Quất không chỉ là điểm sáng trong thu hút đầu tư mà còn trở thành động lực tăng trưởng quan trọng của Quảng Ngãi và khu vực miền Trung.
Hướng tới trung tâm công nghiệp, năng lượng và logistics hiện đại
Bước vào giai đoạn phát triển mới, Dung Quất đang đứng trước cơ hội bứt phá mạnh mẽ khi Chính phủ định hướng xây dựng nơi đây trở thành Trung tâm lọc hóa dầu và năng lượng quốc gia.
Với nền tảng được vun đắp suốt 30 năm từ quy hoạch bài bản, hạ tầng hiện đại và môi trường đầu tư ngày càng hấp dẫn, Khu kinh tế Dung Quất tiếp tục khẳng định vai trò là một trong những cực tăng trưởng chiến lược của Việt Nam.
Hành trình ba thập kỷ không chỉ ghi dấu sự chuyển mình của một vùng đất ven biển mà còn minh chứng cho hiệu quả của tư duy phát triển dài hạn. Đó sẽ tiếp tục là nền tảng để Dung Quất mở rộng không gian phát triển, nâng cao năng lực cạnh tranh và từng bước trở thành trung tâm công nghiệp, đô thị, dịch vụ và logistics hiện đại của khu vực miền Trung trong những thập niên tới.