16 cây cầu đặc biệt của Việt Nam: Những công trình vượt sông, vượt thời gian và ghi dấu kỹ thuật
Từ những cây cầu thép hơn một thế kỷ tuổi đến các công trình dây văng mang dáng hình hiện đại, mỗi cây cầu đều kể một câu chuyện riêng về lịch sử, kiến trúc và năng lực xây dựng của Việt Nam. Có cây cầu từng giữ kỷ lục khu vực, có công trình là bước ngoặt về công nghệ, cũng có những cây cầu trở thành biểu tượng không thể tách rời khỏi một thành phố.
Việt Nam sở hữu mạng lưới sông ngòi dày đặc, trải dài từ Bắc vào Nam. Chính điều kiện địa lý này đã thúc đẩy sự ra đời của hàng loạt công trình cầu có quy mô và kết cấu đặc biệt.
Không chỉ phục vụ giao thông, nhiều cây cầu còn trở thành điểm nhận diện của đô thị, chứng nhân lịch sử hoặc biểu tượng cho quá trình phát triển hạ tầng của từng vùng miền.
Dưới đây là 15 công trình tiêu biểu với những dấu ấn đáng chú ý.
1. Cầu Nhật Tân – dấu ấn 5 nhịp tháp bên sông Hồng
Cầu Nhật Tân là một trong những công trình giao thông nổi bật của Hà Nội, thuộc dự án có tổng chiều dài khoảng 8,3 km. Riêng phần cầu Nhật Tân dài 3,7 km, trong đó cầu chính vượt sông Hồng dài khoảng 1,5 km.
Công trình sử dụng kết cấu dây văng liên tục nhiều nhịp với 5 trụ tháp, mỗi nhịp có 11 đôi dây văng chịu lực. Hình ảnh 5 trụ tháp được lấy cảm hứng từ 5 cửa ô của Hà Nội, tạo nên một dấu ấn kiến trúc đặc trưng.
Khởi công năm 2009, cầu chính thức thông xe ngày 4/1/2015, với tổng mức đầu tư khoảng 14.000 tỷ đồng.
2. Cầu Thị Nại – nối Quy Nhơn với bán đảo Phương Mai
Nằm trong tuyến cầu đường Nhơn Hội dài gần 7 km, cầu Thị Nại tạo kết nối giữa thành phố Quy Nhơn và bán đảo Phương Mai, thuộc Khu kinh tế Nhơn Hội.
Công trình được khởi công tháng 11/2002 và hoàn thành ngày 12/12/2006, tổng vốn khoảng 582 tỷ đồng.
Phần cầu chính dài 2.477,3 m, rộng 14,5 m, gồm 54 nhịp, mỗi nhịp có khẩu độ 120 m. Tính cả đường dẫn và các cầu nhỏ, toàn tuyến đạt khoảng 6.960 m.
Công trình được thiết kế đáp ứng tải trọng xe đến 30 tấn và xe bánh xích đến 80 tấn, trở thành một trong những dấu ấn hạ tầng quan trọng của khu vực Quy Nhơn – Nhơn Hội.
3. Cầu Phú Mỹ – trục kết nối quan trọng của TP.HCM
Bắc qua sông Sài Gòn, cầu Phú Mỹ nối khu vực Quận 2 và Quận 7, đồng thời giữ vai trò quan trọng trong mạng lưới vành đai của TP.HCM.
Công trình có tổng vốn đầu tư khoảng 2.076 tỷ đồng, được khởi công ngày 9/9/2005.
Ban đầu dự kiến hoàn thành vào cuối năm 2009, nhưng dự án đã hoàn thành sớm hơn kế hoạch khoảng 4 tháng và tổ chức khánh thành vào 2/9/2009.
Cầu Phú Mỹ nổi bật với hệ thống dây văng hiện đại, đánh dấu bước phát triển đáng kể về kỹ thuật xây dựng cầu quy mô lớn tại Việt Nam.
4. Cầu Bãi Cháy – công trình dây văng tạo hình “cây đàn” trên vịnh
Cầu Bãi Cháy nằm trên Quốc lộ 18, kết nối Hòn Gai với Bãi Cháy qua eo Cửa Lục của Quảng Ninh.
Công trình dài 903 m, rộng 25,3 m, trong đó nhịp chính đạt 435 m. Đây là cây cầu dây văng một mặt phẳng đầu tiên tại Việt Nam, đồng thời từng lập kỷ lục thế giới về chiều dài nhịp chính.
Một điểm đặc biệt khác của công trình là hệ thống chiếu sáng được đưa vào sử dụng cuối năm 2014. Hệ thống gồm 8.888 bóng đèn, có khả năng tạo ra khoảng 16 triệu màu và được lập trình thành nhiều kịch bản trình diễn khác nhau.
Nhờ thiết kế và hệ thống ánh sáng, cầu Bãi Cháy trở thành một điểm nhấn về đêm của khu vực Hạ Long.
5. Cầu Vĩnh Tuy – cây cầu có mặt cắt ngang đặc biệt lớn
Tuyến chính của cầu Vĩnh Tuy, bao gồm cầu vượt sông và đường hai đầu cầu, dài khoảng 5,8 km.
Trong đó, phần vượt sông Hồng dài hơn 3,7 km, cầu vượt Quốc lộ 5 dài 364 m, còn tuyến đường dẫn dài gần 1,7 km.
Cầu có bề rộng khoảng 38 m, với kết cấu bê tông cốt thép dự ứng lực.
Một dấu ấn kỹ thuật đáng chú ý là chuỗi 8 nhịp chính liên tục đúc hẫng, tổng chiều dài khoảng 990 m, trong đó nhịp lớn nhất đạt 135 m.
Công trình được tính toán để chịu được động đất cấp 8, đáp ứng yêu cầu khai thác trên một trong những hành lang giao thông quan trọng của Hà Nội.
6. Cầu Pá Uôn – công trình giữa địa hình sông núi Tây Bắc
Cầu Pá Uôn là một công trình bê tông cốt thép và bê tông cốt thép dự ứng lực, có mặt cầu rộng 9 m, bố trí 2 làn xe.
Cầu chính dài hơn 918 m, đường dẫn hai đầu dài khoảng 500 m.
Toàn công trình có 11 trụ, trong đó trụ chính cao tới 98,6 m. Nếu tính từ đáy sông lên mặt cầu, độ cao đạt khoảng 103,8 m.
Các trụ được tính toán để chịu động đất cấp 9.
Điểm đáng tự hào của Pá Uôn nằm ở năng lực làm chủ công nghệ: công trình được đội ngũ cán bộ, kỹ sư và công nhân ngành cầu đường Việt Nam thiết kế và thi công.
7. Cầu Rồng – biểu tượng kiến trúc của Đà Nẵng
Không đơn thuần là một công trình giao thông, cầu Rồng đã trở thành một trong những hình ảnh nhận diện của Đà Nẵng.
Cây cầu dài 666 m, rộng đủ 6 làn xe, tổng vốn đầu tư khoảng 1.700 tỷ đồng và chính thức khai thác từ ngày 29/3/2013.
Thiết kế mô phỏng một con rồng uốn lượn trên sông Hàn, đầu rồng hướng ra biển Đông, tạo nên hình ảnh rất đặc trưng của thành phố.
Cầu Rồng từng được vinh danh tại nhiều giải thưởng quốc tế về thiết kế và chiếu sáng, trong đó có FX Design Awards 2013, Lighting Design Awards 2014 và giải Grand Award tại Engineering Excellence Award ở Mỹ.
8. Cầu Long Biên – chứng nhân hơn một thế kỷ của Hà Nội
Cầu Long Biên là cây cầu thép đầu tiên bắc qua sông Hồng, kết nối khu vực Hoàn Kiếm với Long Biên.
Công trình được người Pháp xây dựng trong giai đoạn 1898–1902, ban đầu mang tên cầu Doumer.
Cầu dài khoảng 2.290 m qua sông cùng 896 m cầu dẫn, gồm 19 nhịp dầm thép đặt trên 20 trụ cao hơn 40 m tính cả phần móng.
Thiết kế ban đầu dành đường sắt chạy ở giữa, hai bên bố trí làn dành cho phương tiện và người đi bộ.
Quá trình xây dựng sử dụng hơn 3.000 công nhân bản xứ, cùng khoảng 40 giám đốc, kỹ sư, chuyên gia và đốc công người Pháp.
Khoảng 30.000 m³ đá và kim loại được sử dụng, trong đó có khoảng 5.600 tấn thép cán. Tổng chi phí thực tế lên tới 6,2 triệu franc Pháp.
Sau hơn 100 năm tồn tại, Long Biên không chỉ là một công trình giao thông mà còn là phần ký ức đặc biệt của Hà Nội.
9. Cầu Hàm Rồng – biểu tượng bất khuất xứ Thanh
Cầu Hàm Rồng bắc qua sông Mã, tựa vào núi Ngọc, có nhịp cầu dài khoảng 160 m, là công trình giao thông quan trọng trên tuyến Bắc – Nam.
Trong chiến tranh chống Mỹ, Hàm Rồng là trọng điểm giao thông chiến lược, góp phần vận chuyển hàng hóa, lương thực, vũ khí và nhân lực chi viện cho tiền tuyến. Cầu nhiều lần hứng chịu bom đạn, bị hư hại nặng nhưng không bị khuất phục, được quân và dân Thanh Hóa kiên cường bảo vệ, sửa chữa và duy trì hoạt động.
Ngày nay, cầu Hàm Rồng là biểu tượng của ý chí kiên cường, tinh thần bất khuất và truyền thống anh hùng của người dân xứ Thanh, đồng thời là chứng nhân lịch sử bên dòng sông Mã.
10. Cầu Mỹ Thuận – từ dấu mốc đầu tiên đến bước tiến mới của miền Tây
Cầu Mỹ Thuận 1 bắc qua sông Tiền, kết nối Tiền Giang và Vĩnh Long trên Quốc lộ 1A.
Đây là cầu dây văng đầu tiên của Việt Nam, được khởi công ngày 6/7/1997 và khánh thành ngày 21/5/2000.
Công trình dài 1.535 m, phần cầu chính dài 650 m, gồm 3 nhịp, trong đó nhịp giữa dài 350 m. Mặt cầu rộng 23,6 m, có 4 làn xe cơ giới và các làn dành cho người đi bộ, xe thô sơ.
Tiếp nối dấu mốc này, cầu Mỹ Thuận 2 được khánh thành ngày 24/12/2023. Đây là cầu dây văng được kỹ sư và công nhân Việt Nam thiết kế, thi công hoàn toàn.
Cầu Mỹ Thuận 2 dài gần 2 km, có 6 làn xe, vận tốc thiết kế 80 km/h, nhịp chính 350 m và hai trụ tháp cao trên 120 m.
Công trình kết nối trực tiếp cao tốc Trung Lương – Mỹ Thuận với cao tốc Mỹ Thuận – Cần Thơ, tạo thêm một trục giao thông quan trọng cho Đồng bằng sông Cửu Long.
11. Cầu Thuận Phước – vươn qua cửa biển Đà Nẵng
Cầu Thuận Phước nối hai bờ vịnh Đà Nẵng, có tổng chiều dài 1.850 m, rộng 18 m.
Với kết cấu cầu treo dây võng, công trình từng được xác định là cây cầu treo dây võng hiện đại và dài nhất Việt Nam.
Dự án có mức đầu tư gần 1.000 tỷ đồng, sử dụng nguồn vốn ngân sách thành phố Đà Nẵng.
Công trình gặp những khó khăn trong quá trình thi công do điều kiện địa chất dưới lòng cửa sông. Vì vậy, thay vì hoàn thành vào năm 2005 như kế hoạch ban đầu, cầu được khánh thành ngày 19/7/2009.
12. Cầu Cần Thơ – từng giữ kỷ lục nhịp chính Đông Nam Á
Bắc qua sông Hậu, cầu Cần Thơ nối thành phố Cần Thơ với Vĩnh Long.
Khi hoàn thành vào năm 2010, công trình sở hữu nhịp chính dài 550 m, từng là nhịp cầu dây văng dài nhất Đông Nam Á.
Toàn tuyến dài khoảng 15,85 km, gồm đường dẫn phía Vĩnh Long dài 5,41 km, phần cầu chính và nhịp dẫn dài 2,75 km, cùng đường dẫn phía Cần Thơ dài 7,69 km.
Mặt cầu rộng 23,1 m, gồm 4 làn xe và hai lề bộ hành.
Độ tĩnh không thông thuyền đạt 39 m, bề rộng luồng khoảng 200 m, cho phép tàu có tải trọng tới 10.000 DWT qua lại.
13. Cầu Rạch Miễu – bước ngoặt về năng lực xây cầu của kỹ sư Việt
Cầu Rạch Miễu nằm trên Quốc lộ 60, bắc qua sông Tiền, cách bến phà cũ khoảng 1 km về phía thượng lưu.
Điểm nổi bật nhất của công trình là đây là cầu dây văng lớn đầu tiên do kỹ sư Việt Nam thiết kế và thi công bằng công nghệ mới.
Toàn tuyến dài khoảng 8.331 m, trong đó các đoạn đường nối hai đầu cầu dài tổng cộng 5.463 m, còn hai cầu chính dài 2.868 m, vượt qua hai nhánh của sông Tiền và khu vực cồn Thới Sơn.
Cùng với Mỹ Thuận và Cần Thơ, Rạch Miễu góp phần thay đổi đáng kể năng lực kết nối giao thông của Đồng bằng sông Cửu Long.
14. Cầu Sông Hàn – công trình mở ra một diện mạo mới cho Đà Nẵng
Cầu Sông Hàn được khởi công ngày 2/9/1998, khánh thành ngày 29/3/2000, kết nối đường Lê Duẩn ở phía Tây với đường Phạm Văn Đồng ở phía Đông thành phố.
Công trình dài 487,7 m, rộng 12,9 m, gồm 11 nhịp.
Đặc biệt, đây là cây cầu quay đầu tiên do kỹ sư và công nhân Việt Nam tự thiết kế, thi công, đồng thời là cây cầu quay duy nhất tại Việt Nam hiện nay.
Vào khoảng 1 giờ sáng, phần giữa cầu có thể xoay 90 độ quanh trục để mở luồng cho tàu lớn đi qua. Khoảng 4 giờ sáng, cầu trở lại vị trí ban đầu.
Hình ảnh cây cầu xoay giữa đêm đã trở thành một trong những trải nghiệm đặc trưng của Đà Nẵng.
15. Cầu Trần Thị Lý – công trình sở hữu hình dáng như cánh buồm
Cầu Trần Thị Lý gây ấn tượng bởi trụ tháp chính cao 145 m, nghiêng 12 độ về phía Tây, kết hợp với hệ thống dây văng tạo thành hình ảnh giống một cánh buồm căng gió hướng ra biển.
Kết cấu dây được tổ chức thành 3 mặt phẳng, trong đó hệ thống phía Đông neo từ thân trụ xuống dầm cầu, còn phía Tây được bố trí xoắn và tách thành hai nhánh.
Việc thi công trụ tháp nghiêng cao 145 m và hệ thống dầm đúc đẩy đặt ra yêu cầu kỹ thuật rất cao.
Để kiểm soát quá trình xây dựng và căng dây, đơn vị thi công đã sử dụng các thiết bị đo đạc chuyên dụng từ Phần Lan cùng chuyên gia giám sát trong suốt quá trình thực hiện.
16. Cầu Trường Tiền – biểu tượng soi bóng xuống sông Hương
Nếu Long Biên là hình ảnh quen thuộc bên sông Hồng, thì Trường Tiền là một phần không thể thiếu trong cảnh quan sông Hương của Huế.
Đây là cây cầu đầu tiên bắc qua sông Hương, được xây dựng vào cuối thế kỷ XIX – đầu thế kỷ XX theo kỹ thuật và vật liệu mới của phương Tây.
Cầu có chiều dài 402,6 m, gồm 6 nhịp dầm thép hình vành lược, mỗi nhịp dài khoảng 67 m. Khổ cầu rộng 6 m, mang phong cách kiến trúc Gô-tích.
Qua thời gian, hình ảnh những nhịp cầu cong mềm mại phản chiếu trên sông Hương, cùng thuyền bè, tà áo dài và sắc phượng đỏ, đã trở thành một trong những biểu tượng giàu cảm xúc nhất của xứ Huế.
Những cây cầu kể câu chuyện phát triển của Việt Nam
Điểm chung của 16 công trình trên không chỉ nằm ở quy mô, ý nghĩa lịch sử hay những kỷ lục từng được xác lập.
Long Biên, Hàm Rồng là đại diện cho một giai đoạn lịch sử; Mỹ Thuận và Rạch Miễu phản ánh quá trình làm chủ công nghệ cầu dây văng; Sông Hàn và Rồng trở thành biểu tượng đô thị; trong khi Nhật Tân, Vĩnh Tuy, Cần Thơ hay Thuận Phước cho thấy sự phát triển ngày càng đa dạng của kỹ thuật xây dựng cầu tại Việt Nam.
Từ những kết cấu thép đầu tiên đến các công trình dây văng, cầu treo, cầu quay và những thiết kế mang tính biểu tượng, mỗi cây cầu đều góp một phần vào quá trình kết nối các vùng đất.
Vượt lên trên chức năng giao thông, nhiều cây cầu đã trở thành ký ức đô thị, điểm đến du lịch và dấu mốc của năng lực xây dựng Việt Nam – những công trình nối liền không chỉ hai bờ sông mà còn nối quá khứ với hiện tại và tương lai.
16 cây cầu – 16 nhịp nối, một hành trình vượt thời gian
16 cây cầu – 16 dấu ấn không chỉ nối liền những dòng sông, những vùng đất mà còn nối liền quá khứ với hiện tại và mở đường cho tương lai Việt Nam. Mỗi cây cầu là một câu chuyện về lịch sử, về những bước tiến của kỹ thuật xây dựng và trên hết là dấu ấn của con người Việt Nam qua từng thời kỳ.
Những cây cầu ấy cũng mang một ý nghĩa biểu trưng đẹp đẽ: nhịp cầu của kết nối, đoàn kết và may mắn, cùng dân tộc Việt Nam vượt qua những thử thách để vươn lên. Đằng sau mỗi công trình là sự đóng góp thầm lặng của hàng nghìn kỹ sư, công nhân, chuyên gia và những người lao động ngành xây dựng – những con người đã dành trí tuệ, sức lực và tâm huyết để tạo nên những công trình bền vững.
Thời gian có thể làm thay đổi cảnh quan, nhưng những nhịp cầu vẫn ở đó, ghi nhớ công lao của những thế hệ đã xây dựng và bảo vệ chúng. Đó chính là những “cây cầu vượt thời gian” – không chỉ bắc qua sông, mà còn bắc qua lịch sử, lưu giữ ký ức và tiếp tục đưa Việt Nam tiến về phía trước.